Mirsaleh Mirtağı oğlu Abdullayev 10 mart 1934-cü ildə Lənkəran rayonunun Kərgəlan kəndində anadan olmuşdur. O, dini-mənəvi ənənələri ilə tanınan seyid ailəsində böyümüş, uşaqlıq illərindən etibarən ailəsinin dini tərbiyəsi və mənəvi irsi ilə formalaşmışdır.
Onu tanıyanların xatirələrinə görə Mirsaleh ağa orta boylu, enlikürək, vüqarlı və nurani simaya malik bir şəxs idi. O, cəddi Həzrət Məhəmmədin (s) əxlaqi xüsusiyyətlərini öz həyatında yaşatmağa çalışan bir insan kimi tanınırdı. Çox az danışar, danışarkən səsini heç vaxt ucaltmaz, hər sözünü ölçüb-biçərdi. Sakit təbiəti, təmkini və təvazökarlığı onun şəxsiyyətinin ayrılmaz xüsusiyyətləri idi. Kənd sakinlərinin xatirələrində Mirsaleh ağa yüksək əxlaqi keyfiyyətləri, qonaqpərvərliyi, səxavəti, insanlara qarşı mərhəməti və qayğıkeşliyi ilə seçilən bir şəxsiyyət kimi təsvir edilir. O, dini mərasimlərdə fəal iştirak edir, insanları xeyirxahlığa, halal ruziyə, səbirə, Allaha təvəkkülə və mənəvi kamilliyə dəvət edirdi.
Mirsaleh ağa öz xatirələrində uşaqlıq illərinin Böyük Vətən müharibəsi dövrünə təsadüf etdiyini, həmin illərin ailəsi və kənd əhalisi üçün son dərəcə ağır keçdiyini tez-tez yada salardı. Onun söylədiklərinə görə, müharibənin yaratdığı aclıq, yoxsulluq və məhrumiyyətlər uşaqlıq yaddaşında silinməz izlər buraxmışdı. Gündəlik ərzaq çatışmazlığı, ağır zəhmət və həyat uğrunda mübarizə o dövrün ayrılmaz gerçəklikləri idi. Lakin bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, ailədə dini-mənəvi dəyərlər qorunur, halal zəhmətə, səbirə və Allaha təvəkkülə xüsusi önəm verilirdi. Sonrakı illərdə Mirsaleh ağanın nümayiş etdirdiyi təmkin, qənaətcillik, insanlara mərhəmət və dünya malına bağlı olmamaq kimi xüsusiyyətlərin formalaşmasında müharibə illərində qazandığı həyat təcrübəsinin mühüm rol oynadığı ehtimal edilə bilər. Bu baxımdan, onun uşaqlıq illərində yaşadığı məhrumiyyətlər həm də mənəvi kamilliyə aparan həyat məktəbinin ayrılmaz bir hissəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Mirsaleh ağa fenomenini fərqləndirən əsas cəhət onun şəxsiyyətində zahiri nüfuzla daxili mənəvi kamilliyin vəhdət təşkil etməsi idi. Xalq yaddaşında o, seyid nəslinin nümayəndəsi kimi həm də irfani təfəkkür sahibi, mənəvi tərbiyə məktəbi formalaşdıran kamil insan kimi yaşayır. Onu yaxından tanıyanların söylədiklərinə görə, Mirsaleh ağa dünya malına və şöhrətə meyl göstərməz, ömrünü ibadətə, zikrə, dua və təfəkkürə həsr edərdi. Onun həyat tərzi islami irfanda “zöhd”, “təqva” və “ixlas” anlayışlarının canlı təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Məhz bu xüsusiyyətlərinə görə insanlar onu Allahın saleh bəndələrindən hesab edir, duasında xüsusi mənəvi təsir olduğuna inanırdılar.
Mirsaleh ağa fenomeninin digər mühüm tərəfi onun ətrafında formalaşmış zəngin şifahi tarix materiallarıdır. Kərgəlan kəndində və ətraf bölgələrdə bu gün də onunla bağlı çoxsaylı xatirələr, rəvayətlər və şahid ifadələri qorunub saxlanılır. Ziyarətçilər onun duasından sonra xəstəliklərdən şəfa tapdıqlarını, ailə problemlərinin həll olunduğunu müxtəlif çətinliklərdən nicat tapdıqlarını və mənəvi rahatlıq əldə etdiklərini nəql edirlər.
2007-ci ildə Mirsaleh Mirtağı oğlu vəfat etdikdən sonra öz vəsiyyətinə uyğun olaraq yaşadığı evin həyətində dəfn edilmişdir. Bu gün həmin ocaq Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən gələn insanların ziyarət etdiyi tanınmış seyid ocaqlarından biri olmaqla yanaşı, Kərgəlan kəndinin dini-mədəni irsinin mühüm simvollarından biri hesab edilir.
Mirsaleh ağanın həyatının və mənəvi irsinin yazılı şəkildə qorunub gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində də mühüm işlər görülmüşdür. Əməkdar jurnalist İdris Şükürlü uzun illər bu müqəddəs ocaqla bağlı materiallar toplamış, kənd sakinlərinin xatirələrini, şifahi rəvayətləri və tarixi məlumatları sistemləşdirmişdir. Bu araşdırmaların nəticəsi olaraq nəşr olunan “Seyid Mir Saleh Ağa ocağının nuru” kitabı Mirsaleh ağanın həyat və fəaliyyətini işıqlandıran ən mühüm mənbələrdən biri hesab olunur. Əsərdə onun bioqrafiyası, mənəvi irsi, ocaq ətrafında formalaşmış dini ənənələr və xalq yaddaşında yaşayan xatirələr elmi-publisistik üslubda təqdim edilmiş, bununla da Kərgəlan seyid ocağının tarixinin öyrənilməsi istiqamətində dəyərli bir tədqiqat ortaya qoyulmuşdur.
Allah-Təala bu saleh bəndənin xatirəsini əziz tutsun, onun mənəvi irsini gələcək nəsillərə layiqincə çatdırmağı hər birimizə nəsib etsin. Rəbbimizdən diləyimiz budur ki, Mirsaleh ağanın duası, təqvası və Əhli-beytə məhəbbətlə keçən ömrü bizlər üçün də mənəvi örnək olsun.
Amin!
Samid Quliyev
İlahiyyatçı-alim
