Şahin Sulhan: “İraq Kürdüstan Regionu ilə Azərbaycan arasında münasibətləri inkişaf etdirmək üçün qarşılıqlı iradəni də müsbət qiymətləndirirəm”
Türkiyədə tanınmış ictimai xadim, Dicle Fırat Enerji Grup şirkətinin rəhbəri Şahin Sulhanla müsahibəni təqdim edirik:
-Şahin bəy, əvvəlcə özünüzü oxucularımıza necə təqdim edərdiniz?
-Mən Şahin Sulhanam. 16 avqust 1980-ci ildə Şırnak vilayətinin hüdudlarında yerləşən Silopi rayonunda dünyaya gəlmişəm. Elektrik mühəndisi, politoloq və Dicle Fırat Enerji Grup şirkətinin rəhbəriyəm.
Eyni zamanda, üzvlərinin dörddə biri İraq Kürdüstanında, dörddə üçü Türkiyə Kürdüstanında yaşayan Sperti aşirətinin ziyalısı və nüfuzlu ictimai nümayəndəsiyəm. Bu məsuliyyət çərçivəsində ictimai həmrəyliyi gücləndirməyə, problemlərin dialoq yolu ilə həllinə töhfə verməyə və müxtəlif xalqlarla dostluq münasibətlərini inkişaf etdirməyə önəm verirəm.
Rusiya və Ukrayna başda olmaqla, türk respublikalarının hamısında olmuş və qalmışam. Müxtəlif xalqlarla yaşamaq və işləmək həm peşə təcrübəmi, həm də dünyagörüşümü zənginləşdirib. Bu müddətdə müxtəlif millətlərdən olan insanlarla çalışmış, birgə iş görmüş və dostluqlar qurmuşam. Öz kimliyimə və mədəniyyətimə bağlı qalaraq digər xalqlarla qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlər qurmağı həyatımın mühüm bir hissəsi hesab edirəm.
-Türkiyədə qazandığınız ən böyük uğur nədir?
-Mənim üçün ən böyük uğur müxtəlif ölkələrdə qazandığım bilik və təcrübəni Türkiyədə insanların ehtiyaclarını qarşılayan bir fəaliyyətə çevirə bilməkdir. Dicle Fırat Enerji Grup çərçivəsində mühəndislik biliklərimi yerlərdəki ehtiyaclarla uzlaşdırmağı mühüm nailiyyət hesab edirəm.
Bir fermerin istehsalına töhfə vermək, bir ailənin enerji ehtiyacını qarşılamaq və bir müəssisənin problemini həll etmək gördüyümüz işin konkret nəticəsidir. İş həyatımda və ictimai fəaliyyətimdə insanların etimadını qazanmaq mənim üçün uğurun ən dəyərli meyarıdır.
Müxtəlif ölkələrdən və xalqlardan olan insanlarla illər ərzində qurduğum dostluqları da mühüm qazanc hesab edirəm. Bu münasibətlərin birgə fəaliyyətə və qarşılıqlı faydaya çevrilməsi məni sevindirir.
-Azərbaycanla əlaqələriniz varmı?
-Bəli. Rusiya və Ukrayna başda olmaqla, türk respublikalarında olduğum və işlədiyim dövrlərdə azərbaycanlılarla sıx əlaqələr qurmuşam. Birgə iş görmüş, eyni iş mühitində çalışmış və dostluqlarımızı inkişaf etdirmişik. Bu münasibətlər sayəsində azərbaycanlıların mədəniyyətini və işgüzar yanaşmasını yaxından tanımaq imkanı əldə etmişəm. Azərbaycana turist kimi də səfər etmişəm.
Bir kürd olaraq azərbaycanlılarla aramızda güclü mədəni və insani yaxınlıq hiss edirəm. Mərdlik, cəsarət, sözünün üstündə durmaq və dostuna arxa olmaq hər iki xalqın mədəniyyətində qiymətləndirilən xüsusiyyətlərdir. Öz cəmiyyətimdə gördüyüm bu dəyərlərin azərbaycanlı dostlarım arasında da yaşadıldığının şahidi olmuşam. Hər iki xalqın vətəninə bağlılığına və lazım gəldikdə onu müdafiə etmək üçün canını fəda etməyə hazır olmasına böyük hörmət bəsləyirəm.
Qonaqpərvərliyimiz də bizi bir-birimizə yaxınlaşdırır. Qonağa qapısını açmaq, süfrəsini paylaşmaq və ona öz evində olduğu hissini yaşatmaq hər iki mədəniyyətdə də dəyərlidir. Ailə bağlarına verilən önəm, böyüklərə hörmət, toylarda sevincin və kədərli günlərdə dərdin paylaşılması oxşarlıqlarımızın gündəlik həyatdakı nümunələridir.
Azərbaycanlıların Novruz, kürdlərin isə Newroz adı ilə qeyd etdiyi bahar bayramı da ortaq mədəni bağlarımızdan biridir. Baharın gəlişi ilə yaşadılan ümid, yenilənmə və birlik duyğusu xalqlarımızı bir-birinə yaxınlaşdırır.
Keçmişimizə baxanda müxtəlif sərhədlər daxilində yaşayarkən dilimizi, mədəniyyətimizi və ictimai bağlarımızı qorumaq səylərində oxşar tale duyğusu görürəm. Bu təcrübələrin bir-birimizin həssas yanaşdığı məsələləri anlamağa kömək edə biləcəyinə inanıram.
Mənim üçün azərbaycanlılarla kürdlərin qardaşlığı qarşılıqlı hörmət, çətin zamanda həmrəylik və bir-birinin gələcəyinə önəm vermək deməkdir. Bu qardaşlığın bir-birimizi daha yaxından tanımaq, mədəni mübadilə və birgə fəaliyyət vasitəsilə güclənməsini istəyirəm.
-Gələcəkdə Azərbaycanda hər hansı layihə həyata keçirməyi düşünürsünüzmü?
-Bəli, şirkətimizin gələcək hədəfləri arasında Azərbaycanda enerji layihələrinin həyata keçirilməsi də var. Bu istiqamətdə çalışmalar aparırıq. Türkiyədə və bölgədəki fəaliyyətimiz zamanı qazandığımız təcrübəni Azərbaycandakı ehtiyaclara uyğun tətbiq etmək istəyirik.
Xüsusilə günəş enerjisi, kənd təsərrüfatında suvarma və müəssisələrin enerji ehtiyaclarına yönəlmiş həllər üzərində işləyirik. Məqsədimiz yerli şəraitə uyğun, iqtisadi fayda verən və uzun illər etibarlı şəkildə istifadə oluna bilən sistemlər qurmaqdır.
Keçmişdə azərbaycanlılarla birgə çalışmağım yeni əməkdaşlıqlar qurmaq istəyimi gücləndirir. Dostluqlarımızın davamlı işgüzar tərəfdaşlıqlara çevrilməsini arzulayıram. Birgə həyata keçirəcəyimiz uğurlu layihələrin xalqlarımız arasındakı etimadı və qardaşlığı da möhkəmləndirəcəyinə inanıram.
-İraq Kürdüstan Regionu ilə əlaqələriniz necədir?
-İraq Kürdüstan Regionu ilə əlaqələrimin aşirət, mədəniyyət, siyasət və ticarətlə bağlı tərəfləri var. Mənsub olduğum Sperti aşirətinin dörddə biri İraq Kürdüstan Regionunda, dörddə üçü Türkiyədə yaşayır. Buna görə də regionla bağlarım ortaq dil və mədəniyyətlə yanaşı, birbaşa ictimai münasibətlərə də əsaslanır.
Mərhum Molla Mustafa Bərzaninin qurucusu olduğu və cənab Məsud Bərzaninin rəhbərlik etdiyi Kürdüstan Demokrat Partiyasının, yəni KDP-nin siyasi xəttinə yaxın mövqe tuturam. Bərzani ailəsinin öz xalqı naminə verdiyi qurbanlara, müxtəlif dillərin, inancların və mədəniyyətlərin yaşadılması üçün apardığı mübarizəyə və göstərdiyi əməyə duyduğum heyranlıq bu yaxınlığımın mühüm səbəblərindən biridir. Bu yanaşmam və regionla olan ictimai bağlarım sayəsində İraq Kürdüstan Regionu ilə həm siyasi, həm də ticari əlaqələrim çox yaxşıdır.
Aşirətimizin ziyalısı və nüfuzlu ictimai nümayəndəsi olaraq bu bağların həmrəylik, dialoq və qarşılıqlı anlaşma şəraitində inkişafına önəm verirəm. Enerji və kənd təsərrüfatında suvarma sahələrindəki fəaliyyətimiz də əlaqələrimizə peşəkar bir məzmun qazandırır.
İraq Kürdüstan Regionu ilə Azərbaycan arasında münasibətləri inkişaf etdirmək üçün qarşılıqlı iradəni də müsbət qiymətləndirirəm. Cənab Neçirvan Bərzani ilə cənab İlham Əliyevin 18 iyul 2023-cü ildə Bakıda keçirdikləri görüşdə iqtisadiyyat, ticarət, turizm və enerji sahələrində əməkdaşlığı gücləndirmək istəyinin ifadə olunmasını qarşılıqlı xoş niyyətin konkret göstəricisi hesab edirəm.
Bu münasibətlərin inkişafının azərbaycanlılarla kürdlərin bir-birini daha yaxından tanımasına töhfə verəcəyinə inanıram. Türkiyə, Azərbaycan və İraq Kürdüstan Regionu arasındakı dostluğa və əməkdaşlığa öz təcrübəm və əlaqələrimlə töhfə vermək istəyirəm.
-Sizcə, Türkiyədə yaşayan azərbaycanlıların iki ölkə arasında körpü rolunda hansı payı var?
-Türkiyədə yaşayan azərbaycanlıların mühüm körpü rolunu oynadığına inanıram. Hər iki cəmiyyəti tanımaları mədəni yaxınlığı gündəlik həyata, təhsilə və ticarətə daşımağı asanlaşdırır. Qurduqları dostluqlar, ailə bağları və işgüzar tərəfdaşlıqlar iki ölkə arasındakı münasibətlərin ictimai təməlini möhkəmləndirir.
Yaşadığım ölkə olan Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq, dostluq və müttəfiqlik münasibətlərinə önəm verirəm. Bu münasibətlər 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi ilə müttəfiqlik səviyyəsində də ifadə olunub. Türkiyədəki azərbaycanlıların bu dostluğu gündəlik həyatda yaşatdıqlarını düşünürəm.
Azərbaycanlıların Türkiyədə türklər, kürdlər və digər icmalarla inkişaf etdirdikləri münasibətlər də bu dostluğun ictimai əsasını genişləndirir. Azərbaycanlılarla kürdlərin qonaqpərvərlik, ailəyə bağlılıq, mərdlik və həmrəylik kimi ortaq dəyərlər vasitəsilə bir-birini asanlıqla anlaya biləcəklərinə inanıram.
Müxtəlif ölkələrdə olmuş və yaşamış biri olaraq insanların necə körpü qura bildiklərini yaxından bilirəm. Eyni süfrəni paylaşmaq, birlikdə çalışmaq və çətin zamanda bir-birinə dəstək olmaq davamlı dostluqların təməlini təşkil edir. Türkiyə vətəndaşı və kürd olaraq bu bağların güclənməsinə töhfə vermək istəyirəm.
– Dicle Fırat Enerji Grup şirkətinin rəhbərisiniz. Şirkətiniz əsasən hansı istiqamətlərdə fəaliyyət göstərir?
-Dicle Fırat Enerji Grup enerji və mühəndislik şirkətidir. Əsas fəaliyyət istiqamətlərimizə evlər və iş yerləri üçün günəş enerjisi sistemləri, günəş enerjisi ilə işləyən kənd təsərrüfatı suvarma sistemləri, akkumulyatorlu və hibrid enerji həlləri, külək enerjisi tətbiqləri, aşağı və orta gərginlikli elektrik qurğuları və transformator sistemləri daxildir.
Bunlarla yanaşı, elektrik avtomobilləri üçün şarj sistemləri, təhlükəsizlik və ağıllı ev sistemləri, mexaniki qurğular və təbii qaz sahələrində də xidmət göstəririk.
Hər layihədə müştərimizin ehtiyacını düzgün müəyyənləşdirərək etibarlı, səmərəli və uzunömürlü həll təqdim etməyi məqsəd qoyuruq. Xüsusilə kənd təsərrüfatı suvarma layihələrində təqdim etdiyimiz enerji həllərinin fermerin istehsalına birbaşa töhfə verməsinə önəm veririk.
-Dicle Fırat Enerji Grup şirkətini digər mühəndislik və enerji şirkətlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət nədir?
-Əsas yanaşmamız mühəndislik biliklərini praktik təcrübə ilə birləşdirməkdir. Hər müştərinin enerji istehlakı, iş şəraiti və gözləntiləri fərqlidir. Buna görə də hər layihəni onun öz ehtiyacları əsasında qiymətləndiririk.
Düzgün avadanlıq seçimi, keyfiyyətli quraşdırma işləri və quraşdırmadan sonra müştərimizin yanında olmaq bizim üçün eyni məsuliyyətin tərkib hissələridir. Bir sistemin həqiqi dəyəri istifadəçisinə illər boyu verdiyi fayda ilə üzə çıxır.
Müxtəlif ölkələrdə qazandığım iş təcrübəsi fərqli ehtiyacları anlamağımıza və işgüzar münasibətlərimizi inkişaf etdirməyimizə töhfə verir. “Gücünü təcrübədən alan enerji” şüarımız bu anlayışı əks etdirir. Şirkətimizin böyüməsini gördüyümüz işə duyulan etimad üzərində qurmaq istəyirik.
-Dicle Fırat Enerji Grup şirkətinin adının gələcəkdə hansı layihələrlə xatırlanmasını istəyirsiniz?
-Fermerlərin istehsalını gücləndirən, ailələrin enerji xərclərini azaldan və müəssisələrin fəaliyyətinin davamlılığını təmin edən layihələrlə xatırlanmasını istəyirəm. Qurduğumuz sistemlərin uzun illər səmərəli işləməsi və müştərilərimizin məmnunluğu bizim üçün ən güclü tövsiyədir.
Türkiyədəki fəaliyyətimizi Azərbaycan və İraq Kürdüstan Regionu kimi əlaqələrimizin olduğu coğrafiyalarda yeni layihələrlə inkişaf etdirməyi hədəfləyirik. Şirkətimizin adının keyfiyyətli mühəndislik, etibarlı xidmət və möhkəm tərəfdaşlıqlarla xatırlanmasını istəyirəm.
Azərbaycanlılarla kürdlərin birlikdə çalışdığı, bilik və təcrübələrini paylaşdığı layihələr həyata keçirmək mənim üçün xüsusi məna daşıyır. Xalqlarımız arasında hiss etdiyim qardaşlığın birgə istehsala, məşğulluğa və davamlı dostluqlara çevrilməsini arzulayıram.
-Türkiyənin enerji bazarını bir iş adamı və mühəndis kimi necə qiymətləndirirsiniz?
-Türkiyənin enerji sahəsində mühüm potensiala malik olduğunu düşünürəm. Xüsusilə günəş enerjisini, enerjinin saxlanılmasını və səmərəliliyi birlikdə nəzərə alan layihələri dəyərli hesab edirəm. Kənd təsərrüfatında, sənayedə və yaşayış binalarında düzgün planlaşdırılmış enerji investisiyalarının istehsala və insanların həyatına mühüm töhfələr verə biləcəyinə inanıram.
Bir mühəndis olaraq sistemin texniki uyğunluğuna, təhlükəsizliyinə və səmərəliliyinə; bir iş adamı olaraq isə investisiyanın dəyərinə, iqtisadi faydasına və uzunmüddətli istismar şərtlərinə baxıram. Bu amillər birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı güclü münasibətlərin enerji sahəsində bilik, təcrübə və investisiya mübadiləsi üçün imkanlar yarada biləcəyini düşünürəm. İraq Kürdüstan Regionu ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığı inkişaf etdirmək iradəsini də bu baxımdan dəyərli hesab edirəm. Şirkətimizin öz ixtisaslaşdığı sahələrdə bu əlaqələrə töhfə verməsini istəyirəm.
Sektorun sağlam inkişafında keyfiyyətli avadanlıq, düzgün layihələndirmə, peşəkar işçilik və satışdan sonrakı xidmət həlledici rol oynayır. Mən bir enerji investisiyasının uğurunu onun illər boyu nə qədər etibarlı işləməsi və istifadəçisinə nə qədər fayda verməsi ilə ölçürəm.
Sözlərimi yekunlaşdırarkən, mənə bu gözəl müsahibə imkanını yaratdığınız üçün siz dəyərli qardaşlarıma təşəkkür edirəm. Azərbaycanlılar, türklər və kürdlər başda olmaqla, bu coğrafiyada yaşayan qardaşlarımız arasında qardaşlığın güclənməsinə, xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına töhfə verə bilmişiksə, nə xoş bizə.
Arzum hər kəsin öz torpağında, öz dilində danışaraq və mədəniyyətini azad şəkildə yaşadaraq ləyaqətli həyat sürə bilməsidir. Bir-birimizə hörmət etdiyimiz, bir-birimizin hüquqlarını və varlığını qoruduğumuz bir dünyada hamımızın birlikdə yüksələcəyinə inanıram.
Qonşu xalqlar olaraq bir-birimizin ağrısına, haqqına və gələcəyinə laqeyd qalsaq, bölgəmizi zəiflədər, hamımızı başqalarının iradəsindən asılı və zəlil vəziyyətə salacaq şərait yaradarıq. Buna görə də öz xalqımız üçün istədiyimiz azadlığı, ədaləti və hörməti qonşularımız üçün də istəməliyik.
Azərbaycan xalqına və bütün oxucularınıza dostluq və qardaşlıq duyğuları ilə salamlarımı çatdırıram. Gələcək nəsillərə qarşılıqlı etimadın, həmrəyliyin və sülhün hökm sürdüyü bir coğrafiya qoymaq arzusu ilə…
