Sona VƏLİYEVANIN yaradıcılığı,ictimai fəaliyyəti və təltifləri – ad günü münasibəti ilə təbriklərim

Sona Vəliyeva haqqında danışarkən ilk növbədə bir ədəbiyyat nümunəsindən yox, bütöv bir fikir sistemindən söz açmış oluruq, çünki onun yaradıcılığı təkcə poetik sözün gözəlliyinə deyil, həm də milli yaddaşın, mənəvi şüurun və intellektual düşüncənin dərin qatlarına söykənir.

Bu mətn isə sadəcə bir təbrik yazısı deyil, həm də bir yaradıcılıq dünyasına nəzər salmaq cəhdidir, sözün poeziya ilə elmin, duyğu ilə analizin qovuşduğu bir məkana giriş kimidir. Sona Vəliyevanın ədəbi və elmi fəaliyyəti Azərbaycan ədəbi mühitində çoxşaxəli bir fenomen kimi dəyərləndirilir, burada lirikanın incəliyi ilə publisistikanın kəsərliliyi, elmi təfəkkürün sistemliliyi ilə bədii təxəyyülün sərbəstliyi bir-birini tamamlayır. Onun yaradıcılıq yoluna baxdıqda aydın görünür ki, bu yol təkcə kitabların, məqalələrin və tədqiqatların ardıcıllığı deyil, həm də bir ideyanın, milli düşüncənin və mənəvi kamilliyin formalaşma tarixidir. Ad günü münasibətilə təqdim olunan bu yazı da məhz həmin yaradıcılıq dünyasının dəyərini bir daha xatırlatmaq, onun ədəbiyyat və ictimai fikir qarşısındakı xidmətlərini bir mənəvi ehtiram çərçivəsində ifadə etmək məqsədi daşıyır. Sona Vəliyeva Azərbaycan ədəbi və ictimai fikir mühitində həm şairə, həm tədqiqatçı alim, həm də maarifçi ziyalı kimi tanınan şəxsiyyətlərdəndir. Onun yaradıcılığı poeziya ilə məhdudlaşmır, həm də elmi düşüncə, milli ideologiya və publisistik fəaliyyətlə bir bütöv sistem təşkil edir. Belə bir şəxsiyyətin ad günü təkcə şəxsi tarix deyil, onun yaratdığı mənəvi irsə baxış və dəyər vermə məqamıdır.

Sona Vəliyevanın poeziya yaradıcılığı çoxşaxəlidir. Onun “Çəhrayı rəngli dünyam” kitabı lirikanın incə duyğularını, insanın sevgi və həyat hisslərini poetik dillə ifadə edir. Bu kitabda söz sadəcə təsvir vasitəsi deyil, daxili aləmin açarıdır. “Arazbarı” şeir toplusunda isə milli ruh, Vətən sevgisi və tarixi yaddaş güclü şəkildə öz əksini tapır. Burada folklor motivləri müasir poetik düşüncə ilə birləşərək milli kimliyi daha da gücləndirir.
Onun “Dünya Tanrı biçimdədir” əsəri fəlsəfi poeziya nümunəsidir və insanın varlıq, Tanrı və həyat haqqında düşüncələrini metaforik dillə ifadə edir. “Yağışda islanan dua” kitabı isə mənəvi-ruhani lirika ilə seçilir, burada dua, iman və daxili təmizlənmə motivləri ön plana çıxır.
Sona Vəliyeva eyni zamanda bədii nəsr sahəsində də fəaliyyət göstərmişdir. Onun “İşığa gedən yol” romanı Azərbaycan maarifçilik tarixinin mühüm simalarından biri olan Həsən bəy Zərdabinin həyatına həsr olunmuşdur. Əsərdə milli oyanış, mətbuatın yaranması və ictimai şüurun formalaşması ideyaları geniş şəkildə işlənmişdir. “Qapı sirri” romanı isə insan psixologiyası, seçimlər və daxili konfliktləri simvolik üslubda təqdim edir.
Onun elmi yaradıcılığı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Azərbaycançılıq ədəbi-estetik təlim kimi” monoqrafiyasında milli ideologiyanın ədəbiyyatdakı yeri və estetik əsasları araşdırılır. “Hüseyn Cavidin poetikası” əsərində isə böyük dramaturqun yaradıcılığı fəlsəfi və ədəbi baxımdan təhlil edilir. Bu əsərlər Sona Vəliyevanın təkcə yaradıcı deyil, həm də ciddi ədəbiyyatşünas olduğunu göstərir.
Onun ictimai fəaliyyətində mühüm yer tutan sahələrdən biri də “Kaspi” qəzetidir. O, bu media qurumunun formalaşmasında və inkişafında aktiv rol oynamış, burada publisistik yazılar və maarifçi ideyaların yayılmasına töhfə vermişdir. “Kaspi”dəki fəaliyyəti onun sözə yalnız ədəbi deyil, ictimai məsuliyyət kimi yanaşdığını göstərir.
Sona Vəliyeva yaradıcılığı və ictimai fəaliyyəti ilə yanaşı bir sıra təltiflərə və mükafatlara layiq görülmüşdür. O, Azərbaycan mədəniyyətinin və ədəbiyyatının inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə müxtəlif dövlət və ictimai mükafatlarla, o cümlədən “Şöhrət” ordeni, “Tərəqqi” medalı, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Fəxri diplomu ilə təltif edilmiş, ədəbi və elmi fəaliyyətinə görə yüksək qiymətləndirilmişdir. Bu təltiflər onun uzun illər davam edən yaradıcılıq yolunun və ictimai xidmətlərinin rəsmi təsdiqi kimi dəyərləndirilir. Sona Vəliyeva 29 may 1962-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda anadan olmuşdur. Bu fakt onun bioqrafiyasının əsas başlanğıc nöqtəsini təşkil edir və sonrakı yaradıcılıq yolunun formalaşmasında mühüm rol oynayan tarixi bir məqam kimi qəbul edilir. Şərur mühitində keçən ilk illər onun dünyagörüşünün milli-mənəvi dəyərlər üzərində formalaşmasına zəmin yaratmış, gələcəkdə ədəbiyyat, elm və ictimai düşüncə sahələrində inkişaf edən fəaliyyətinə ilkin istiqamət vermişdir.
Onun doğulduğu tarix və yer təkcə şəxsi həyat faktı deyil, həm də Azərbaycan ədəbi-ictimai mühitində tanınan bir ziyalının formalaşma yolunun başlanğıcı kimi dəyərləndirilir. Bu başlanğıcdan etibarən o, zamanla poeziya, elmi tədqiqat və publisistika sahələrini birləşdirən çoxşaxəli yaradıcılıq xətti formalaşdırmışdır. Beləliklə, 29 may 1962-ci il Sona Vəliyevanın həyatında yalnız bir təvəllüd tarixi deyil, həm də milli düşüncəyə xidmət edən bir ömür yolunun başlanğıcı kimi yadda qalır.
Ümumilikdə, Sona Vəliyeva poeziya, elm və publisistikanı birləşdirən çoxşaxəli yaradıcılığa malik ziyalıdır. Onun əsərləri milli düşüncənin, mənəvi dəyərlərin və fəlsəfi axtarışların bədii ifadəsidir.
Hörmətli Sona xanım, Sizi ad gününüz münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Sizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, yaradıcılığınızda yeni uğurlar və tükənməz ilham arzulayıram. Sözə verdiyiniz dəyər, Azərbaycan ədəbiyyatına və ictimai düşüncəyə verdiyiniz töhfələr hər zaman yüksək qiymətləndirilir. Qoy həyat yolunuz işıqlı, qəlbiniz rahat, düşüncələriniz isə daim aydın olsun. Ad gününüz mübarək olsun!