Aprel Melanxolik zümzümələr
Seyfəddin Hüseynliyə
Aprel bir az nisandır,
Çünki hər şey sözdür, söz.
Yağış bir az leysandır,
Qaçanlar da təpəgöz.
Yağmur yuyur vitrini,
Hava palçıq qoxuyur.
Yaddaşımın çətrini
Onun ətri saxlayır.
Qafamda həmin sükut,
Yenə həmin avazdır.
Göy üzü tutqun bulud,
Əcaib bir qapazdır.
Susur mənasız hay-küy,
Peyzaj boş və sürüşkən.
Ya əruz, ya da hayku –
Fərq etməz – sanki rişxənd.
Heç nə məni ovutmur,
Küçəboyu gəzirəm.
Çölümdə paşa qürur,
İçim məğlub gizirəm.
Yağış durur, dayanır,
Küçə dolur adamla.
Ağaclar sırğalanır
Ağappaq, damla-damla.
Aprel bir az nisandır,
Çünki hər şey sözdür, söz.
Hamı bir az insandır:
Həm Basat, həm Təpəgöz.
Şeirin Bədii Təhlili:
Səlim Babullaoglunun Seyfəddin Hüseynliyə ithaf olunmuş “Aprel melanxolik zümzümələr” şeiri insanın daxili aləmi ilə təbiətin harmoniyasını (və ya ziddiyyətini) modern-fəlsəfi müstəvidə təqdim edən dərin bir mətndir.
Şeirdə aprel ayı – yazın gəlişi adi sevinclə deyil, melanxolik bir hüzn və intellektual sorğu-suala çəkmə prosesi ilə təsvir olunur. Müəllif yağışlı aprel havasını ruhun aynasına çevirir. Yağış burada həm təmizlik, həm də keçmişi xatırladan bir vasitədir.
“Yaddaşın çətri”: İnsanın xatirələrə sığınmasını, özünü keçmişin “yağışından” qorumağa çalışmasını ifadə edən orijinal tapıntıdır.
“Göy üzü – əcaib bir qapaz”: Buludlu göyün insanın ruhuna verdiyi ağırlıq, basqı hissi uğurlu metaforadır.
“Çölümdə paşa qürur, içim məğlub gizirəm”: Şeirin ən güclü bədii təzadıdır. İnsanın cəmiyyət içindəki dik duruşu ilə daxilindəki sarsıntıları, “məğlubiyyəti” arasındakı uçurumu göstərir.
Müəllif “Basat” və “Təpəgöz” obrazlarına toxunaraq, insanın dualist təbiətinə işarə edir. “Hamı bir az insandır: həm Basat, həm Təpəgöz” misrası ilə deyilir ki, hər bir insanın içində həm qəhrəmanlıq (xeyir), həm də canavarlıq (şər- eqo) eyni vaxtda mövcuddur.
Şeir həm klassik (nisan, əruz), həm də müasir (peyzaj, hayku, vitrin) terminlərin sintezindən ibarətdir. “Ya əruz, ya da hayku – fərq etməz” ifadəsi sənətin formasına deyil, mahiyyətinə – insandakı o qəribə boşluq hissinə diqqət çəkir.
Bu şeir aprel ayı timsalında insanın tənhalığını, yaddaşla mübarizəsini və daxili parçalanmasını “zümzümə” ritmində oxucuya ötürür. Müəllif sübut edir ki, hər şeyin sonunda “söz” qalır və insan öz ziddiyyətləri ilə gözəldir.
Sizə cansağlığı və bütün işlərinizdə uğurlar arzulayıram, dəyərli ziyalımız Səlim müəllim!
✍ Sevil Azadqızı
Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.
Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi. AJB-nin üzvü.
15.04.2026
