BİR GÜN BAŞINA DÖYÜR
Atılan bütün daşlar
Gedib yetimə dəyir.
Əlində yenə daş var,
Atırsan? Ayıb deyil?!
Qarışdırma haqq-sayı,
Yetimin də var payı.
Allah ruzi ayırır,
O ki, görür kim yeyir.
Əyilir a… əyənlər,
Yersiz xətrə dəyənlər,
Sinəsinə döyənlər
Bir gün başına döyür.
Rasif İMANOĞLU
25.05.2026
Şeirin Bədii Təhlili:
Rasif İmanoğlunun “Bir gün başına döyür” şeiri dərin mənəvi, fəlsəfi və sosial mövzulara toxunan ritmik bir əsərdir. Şeir ədalət, ilahi nizam, məzlumların müdafiəsi və təkəbbürün fəsadları haqqındadır.
Şeirin əsas ideyası ilahi ədalət və bumeranq qanunudur. Müəllif həyatda edilən heç bir pisliyin cavabsız qalmadığını vurğulayır. Başqalarına zərər verənlərin, xüsusən də kimsəsiz və zəif insanları, yəni yetimləri incidənlərin gec-tez öz etdiklərinin cəzasını çəkəcəyi fikri ön plana çıxarılır.
Şeir xalq danışıq dilinə çox yaxındır. Müəllif fəlsəfi fikirləri mürəkkəb terminlərlə deyil, hər kəsin anlaya biləcəyi sadə atalar sözü və idiomlarla ifadə edib.
Şeirdə güclü ilə zəif, zalım ilə məzlum qarşı-qarşıya qoyulur. “Daş atanlar” ilə “daşın dəydiyi yetimlər” arasındakı təzad cəmiyyətdəki sosial ədalətsizliyi göstərir.
Şeirin qafiyə quruluşu və qısa misraları onun oxunuşunu axıcı edir, emosional təsirini artırır.
Misraların daxili mənasına və rəmzlərə nəzər salaq:
“Atılan bütün daşlar, Gedib yetimə dəyir” – Burada “daş” simvolik xarakter daşıyır. O, həyatın çətinliklərini, iftiraları və haqsızlıqları təmsil edir. Cəmiyyətdə ən çox zərər çəkənlərin həmişə müdafiəsiz insanlar olduğu vurğulanır.
“Allah ruzi ayırır, O ki, görür kim yeyir” – Bu misralar şeirə dini-fəlsəfi çalar qatır. İnsanların ruzi bölgüsündə haqsızlıq edə biləcəyi, lakin Tanrının hər şeyi gördüyü və hər kəsin əməlinə görə qiymət alacağı xatırladılır.
“Sinəsinə döyənlər, Bir gün başına döyür” – Əsərin kulminasiya nöqtəsidir. “Sinəsinə döymək” lovğalıq, təkəbbür və güc nümayişidir. “Başına döymək” isə sonrakı peşmançılıq və rüsvayçılığın rəmzidir. Müəllif göstərir ki, bu gün öz gücü ilə öyünənlər sabah çarəsiz vəziyyətə düşəcəklər.
Rasif İmanoğlunun bu şeiri oxucuya mənəvi bir xəbərdarlıqdır. Əsər insanı vicdanlı olmağa, zəifləri qorumağa və təkəbbürdən uzaq durmağa çağırır. Şeir həm də insanda gələcəyə və ədalətə qarşı bir ümid oyadır.
Sizə cansağlığı və bütün işlərinizdə uğurlar arzulayıram, dəyərli ziyalımız Rasif müəllim!
✍ Sevil Azadqızı
