ÖLSƏM MƏZARIMA ÇİÇƏK GƏTİRMƏ
Bir çiçək yağışı yağdır başıma,
Qoy güllər leysantək üzümə axsın.
Lalələr düzülsün ipək saçıma,
Yasəmən kövrəlib gözümə baxsın.
Boynuma taxılsın inciçiəçəyi,
Bənövşə dərdini mənə söyləsin.
Dağılsın güllərin incə ləçəyi,
Titrəsin ürəyim, qəlbim göynəsin.
Xalıtək sərilsin qarşımda çəmən,
Təbiət əliylə şəklimi çəksin.
İslanım bu çiçək yağışında mən,
Vücudum güllərin ətrini çəksin.
Güllər təravətin səpsin üzümə,
Toxunsun çiynimdə çiçəkdən tirmə,
Sağ ikən çiçəklər yağsın üstümə,
Ölsəm məzarıma çiçək gətirmə!
Şeirin Bədii Təhlili:
Təranə Məmmədin bu şeiri insan ruhunun təbiətlə vəhdətini, sevginin və diqqətin zamanında, yəni sağ ikən verilməsinin vacibliyini tərənnüm edən çox incə, lirik bir nümunədir.
Şeirin ana xəttini “gecikmiş diqqət” problemi təşkil edir. Müəllif ölümü deyil, həyatı və yaşamağı ucaldır.
“Ölsəm məzarıma çiçək gətirmə” misrası əslində bir giley deyil, həyata, sevgiyə, ətrafa edilən böyük bir çağırışdır. Şair demək istəyir ki, insana ehtiyacı olan istilik və gözəllik o, nəfəs alarkən lazımdır. Şeirdə təbiət sanki canlı bir varlıqdır. “Yasəmənin kövrəlib gözə baxması”, “Bənövşənin dərdini söyləməsi” təbiətlə insan ruhunun daxili dialoqunu əks etdirir. Burada güllər sadəcə bitki deyil, hisslərin daşıyıcısıdır.
“Güllərin leysantək axması”, “Çəmənin xalıtək sərilməsi” kimi bənzətmələr şeirin vizual mənzərəsini zənginləşdirir, oxucunun gözü qarşısında rəngarəng bir tablo canlandırır.
Şeirdə həm bir kövrəklik, yəni “qəlbim göynəsin”, həm də bir estetika var. Müəllif ölümü belə estetik bir çiçək yağışı ilə təsvir edərək, əslində həyatın nə qədər gözəl olduğunu vurğulayır.
“Sağ ikən çiçəklər yağsın üstümə” misrası əsərin kulminasiya nöqtəsidir. Bu, insanın sağlığında dəyər görmə istəyinin poetik fəryadıdır. Müəllif, “öləndən sonra qəbrimə qoyulan gülün mənə mənəvi faydası yoxdur, mən o ətri indi duymalıyam” mesajını verir.
Şeir həm dilinin axıcılığı, həm də obrazların dolğunluğu ilə seçilir. Lirik qəhrəman təbiətin bir parçasına çevrilmək istəyir və bu arzusunu çox təsirli, həzin bir dillə ifadə edir.
Bu misralar oxucunu ətrafındakılara qarşı daha diqqətli olmağa və sevgini təxirə salmamağa səsləyir.
Sizə cansağlığı və bütün işlərinizdə uğurlar arzulayıram, əziz Təranə xanım!
✍ Sevil Azadqızı
Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi. Filoloq.
Ədəbi təhlil-tənqidçi. AJB-nin üzvü. Yazar-publisist.
04.05.2026
