28 May Azərbaycan xalqının tarixində sadəcə təqvim günü deyil. Bu gün bir millətin öz taleyinə sahib çıxmasının, əsrlərlə içində yaşatdığı dövlətçilik arzusunu gerçəyə çevirməsinin adıdır. 28 May bizim üçün bayraqdır, istiqlaldır, yaddaşdır, ləyaqətdir. Bu tarix Azərbaycan xalqının dünyaya dediyi böyük bir cümlədir: biz varıq, biz dövlət qurmağa qadirik, biz azad yaşamağa layiqik.
1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsi xalqımızın siyasi şüurunun, milli iradəsinin və dövlətçilik düşüncəsinin ən parlaq nümunələrindən biri idi. O dövr ağır və mürəkkəb idi. Böyük imperiyalar dağılır, bölgədə siyasi boşluq yaranır, xalqlar öz gələcəyi uğrunda mübarizə aparırdı. Belə bir zamanda Azərbaycan ziyalıları, dövlət xadimləri və vətənpərvər insanları tarixin çağırışına cavab verdilər. Onlar tərəddüd etmədilər. Onlar qorxmadılar. Onlar bilirdilər ki, azadlıq verilmir, azadlıq qazanılır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti cəmi 23 ay yaşadı. Lakin bəzən bir xalqın tarixində illərin yox, ideyaların ömrü əsas olur. Cümhuriyyət qısa müddətdə elə böyük işlər gördü ki, onun mənəvi mirası bir əsrdən artıqdır xalqımızın yolunu işıqlandırır. Dövlət bayrağımız qəbul edildi, parlament yaradıldı, demokratik idarəçilik prinsipləri formalaşdırıldı, ordu quruculuğuna başlanıldı, təhsil sahəsində mühüm addımlar atıldı, qadınlara seçki hüququ verildi. Bu, təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün müsəlman Şərqi üçün tarixi hadisə idi.
Cümhuriyyətin ən böyük dəyəri onun xalqımıza verdiyi özünəinam idi. Azərbaycan xalqı gördü ki, onun öz dövləti ola bilər, öz bayrağı dalğalana bilər, öz qanunları, öz parlamenti, öz ordusu, öz diplomatiyası ola bilər. Bu fikir bir dəfə millətin yaddaşına yazıldımı, onu silmək mümkün deyil. Sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin adı uzun müddət gizlədildi, qurucularının xatirəsi susdurulmağa çalışıldı. Amma xalqın yaddaşı kağızdan zəif deyil. O yaddaş evlərdə, ailələrdə, susqun söhbətlərdə, ürəklərdə yaşadı.
28 Mayın böyüklüyü ondadır ki, bu tarix yalnız keçmişə aid deyil. Bu gün həm də bugünkü Azərbaycanın mənəvi təməlidir. Müstəqil Azərbaycan Respublikası 1918-ci ildə əsası qoyulmuş dövlətçilik ənənəsinin davamçısıdır. Bu davamlılıq bizə göstərir ki, dövlətçilik təsadüfi hadisə deyil. Dövlətçilik yaddaş, iradə, məsuliyyət və fədakarlıq tələb edir. Bir nəsil dövlət qurur, başqa nəsil onu qoruyur, növbəti nəsil isə onu daha da gücləndirir.
Vətənpərvərlik də məhz buradan başlayır. Vətənpərvərlik yalnız bayram günlərində söylənən gözəl sözlər deyil. Vətənpərvərlik dövlətə sahib çıxmaqdır. Vətənpərvərlik torpağın, bayrağın, dilin, tarixin, şəhidlərin və gələcək nəsillərin qarşısında məsuliyyət hiss etməkdir. Vətənpərvərlik məktəbdə yaxşı oxuyan şagirddə də var, sərhəddə dayanan əsgərdə də, xəstəsinə şəfa verən həkimdə də, halal zəhməti ilə ailəsini dolandıran insanda da. Dövlət yalnız rəsmi binalardan ibarət deyil. Dövlət onu sevən, qoruyan, yaşadan insanlardan ibarətdir.
Bu gün üçrəngli bayrağımıza baxanda biz yalnız rəngləri görmürük. Biz o bayraqda tariximizi görürük. Biz o bayraqda Cümhuriyyət qurucularının cəsarətini, şəhidlərimizin qanını, analarımızın duasını, əsgərlərimizin mərdliyini, xalqımızın sınmayan iradəsini görürük. Mavi rəng milli kimliyimizi, qırmızı rəng müasirliyə və tərəqqiyə bağlılığımızı, yaşıl rəng mənəvi dəyərlərimizi ifadə edir. Ay və ulduz isə xalqımızın ümidini, yolunu və gələcəyə inamını simvolizə edir.
28 May həm də bizə azadlığın qiymətini xatırladır. Azadlıq adi nemət deyil. Onu qorumaq, bəzən qazanmaqdan da çətindir. Tarix göstərir ki, dövlətini qorumayan xalqlar başqalarının qərarları ilə yaşamağa məcbur qalırlar. Azərbaycan xalqı isə öz taleyini özü müəyyən etmək haqqını həm 1918-ci ildə, həm də müasir dövrdə ortaya qoydu. Bu gün müstəqil Azərbaycan öz sözünü deyən, öz maraqlarını müdafiə edən, regionda və dünyada mövqeyi olan bir dövlətdir.
Müstəqillik təkcə siyasi anlayış deyil. Müstəqillik həm də mənəvi vəziyyətdir. Müstəqil olmaq öz dilinə hörmət etməkdir, tarixini bilməkdir, torpağını sevməkdir, başqa xalqlarla ləyaqətli münasibət qurmağı bacarmaqdır. Müstəqillik özünü dünyadan təcrid etmək deyil, dünyaya öz adınla, öz kimliyinlə çıxmaqdır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti də məhz bunu arzulayırdı: müasir, demokratik, milli dəyərlərinə bağlı, dünyaya açıq Azərbaycan.
Bu gün 28 Mayı qeyd edərkən biz yalnız keçmişi yad etmirik, həm də gələcək qarşısında and içirik. Hər bir azərbaycanlı bilməlidir ki, müstəqillik ona miras qalıbsa, bu mirası qorumaq da onun borcudur. Bu borc yalnız ordunun, dövlət qurumlarının və ya siyasətçilərin üzərində deyil. Bu borc hər bir vətəndaşın üzərindədir. Çünki dövlət hamımızındır. Onun gücü də, nüfuzu da, gələcəyi də bizim gündəlik davranışımızdan, əməyimizdən, birlik hissimizdən asılıdır.
28 May bizə bir həqiqəti öyrədir: xalqın iradəsi varsa, tarix onun qarşısında dayanmağa qadir deyil. Azərbaycan xalqı ağır sınaqlardan keçib, itkilər verib, işğal ağrısı yaşayıb, lakin öz ruhunu itirməyib. Bu ruhun kökündə istiqlal sevgisi dayanır. Cümhuriyyət qurucularının başladığı yol bu gün daha güclü, daha inamlı şəkildə davam edir. Onların yandırdığı azadlıq çırağı sönmədi. Əksinə, nəsildən-nəslə keçərək daha da gur yandı.
Bu bayram günündə biz Cümhuriyyət qurucularını dərin ehtiramla anırıq. Onların adları Azərbaycan tarixinin şərəf səhifələrinə yazılıb. Onlar var-dövlət, rahat həyat, şəxsi mənafe ardınca getmədilər. Onlar xalqın taleyini düşündülər. Onlar gələcək nəsillərin azad ölkədə yaşaması üçün mübarizə apardılar. Bu gün bizim borcumuz onların mirasına yalnız sözlə deyil, əməllə sahib çıxmaqdır.
28 May həm qürur günüdür, həm də məsuliyyət günüdür. Qürur duyuruq ki, xalqımız Şərqdə ilk demokratik respublikalardan birini qurdu. Qürur duyuruq ki, Azərbaycan bayrağı bu gün müstəqil dövlətin rəmzi kimi dalğalanır. Qürur duyuruq ki, Azərbaycan xalqı tarixin çətin sınaqlarından alnıaçıq çıxmağı bacardı. Amma bu qürur bizi arxayınlaşdırmamalıdır. Əksinə, daha çox çalışmağa, daha güclü olmağa, dövlətimizi daha möhkəm əsaslar üzərində yüksəltməyə çağırmalıdır.
Bu gün Azərbaycan gəncliyi üçün 28 May xüsusi məna daşımalıdır. Çünki dövlətin sabahı onların düşüncəsində, əməyində və vətən sevgisində formalaşır. Gənclər bilməlidir ki, müstəqillik yalnız keçmiş nəsillərin qəhrəmanlığı deyil, həm də onların gələcək məsuliyyətidir. Elmli, savadlı, vətəninə bağlı, dünyagörüşlü gənclik müstəqil dövlətin ən böyük sərvətidir.
28 May gələndə küçələr bayraqlarla bəzənir, rəsmi tədbirlər keçirilir, təbriklər səslənir. Amma bu bayramın əsl yeri yalnız meydanlar deyil, ürəklərdir. Əgər bir insan bu torpağın adını eşidəndə qürur duyursa, bayrağa baxanda içində məsuliyyət hiss edirsə, şəhidlərin xatirəsi qarşısında susmağı bacarırsa, deməli 28 May onun qəlbində yaşayır.
Bu gün biz bir daha deyirik: Azərbaycan bizim Vətənimizdir. Bu Vətənin keçmişi şərəflidir, bu günü güclüdür, gələcəyi isə xalqımızın birliyi və iradəsi ilə daha parlaq olacaq. 28 May bizə azadlığın dəyərini, dövlətçiliyin müqəddəsliyini, birliyin gücünü xatırladır.
Müstəqillik Günümüz mübarək olsun. Üçrəngli bayrağımız daim ucalarda dalğalansın. Azərbaycan dövləti əbədi yaşasın.
Gülnarə Allahverdiyeva
ADPU-nun nəzdində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecinin müəllimi.
