Sakarya Meydan Müharibəsi başda olmaqla, İstiqlal Savaşı yalnız hərbi həmrəyliyin deyil, eyni millətin iki qardaş coğrafiyası arasındakı tarixi qardaşlığın və tale birliyinin də ən mənalı nümunələrindən biridir. Azərbaycanlı zabit və könüllülər Anadolunun müstəqillik mübarizəsini öz vətənlərinin mübarizəsi kimi görmüş, türk qardaşlarının yanında cəbhədə çiyin-çiyinə savaşmışlar.
Türk İstiqlal Savaşının müxtəlif cəbhələrində qəhrəmancasına döyüşən azərbaycanlı zabitlərin önə çıxan adları aşağıdakılardır.
Cəbhədə döyüşən azərbaycanlı zabitlər:
– Orgeneral Firudin bəy Daryal: Gəncə üsyanından sonra Anadoluda sığınacaq tapan və İstiqlal Savaşı zamanı süvari birliklərində yunan qüvvələrinə qarşı döyüşən qəhrəman azərbaycanlı zabitlərdən biridir.
– Tümgeneral Cahangir bəy Berker (Cahangir Berker): İstiqlal Savaşında və Sakarya ətrafındakı döyüşlərdə xidmət etmiş, sonrakı illərdə Türk Hərbi Hava Qüvvələrində general rütbəsinə qədər yüksəlmiş mühüm hərbçilərdəndir.
– Tümgeneral Hüseyn Turgut: Azərbaycan mənşəli hərbçi kimi İstiqlal Savaşının müxtəlif strateji bölgələrində, xüsusilə Qərb Cəbhəsində xidmət etmiş, Cümhuriyyətin elanından sonra Türk Ordusunda general rütbəsinə yüksəlmişdir.
– Tümgeneral Səməd bəy Rafiyev (Səməd Rafibey): Azərbaycan Cümhuriyyəti Ordusunun zabiti olan Rafiyev Anadoluda təşkil edilən 15-ci Süvari Alayının komandiri kimi Sakarya Meydan Müharibəsində və Böyük Hücumda böyük qəhrəmanlıq göstərmişdir. Daha sonra Türk Silahlı Qüvvələrində polkovnik rütbəsinə qədər yüksəlmişdir.
– Polkovnik Baba Behbud: Şuşa şəhərində anadan olan bu zabit Azərbaycan Cümhuriyyəti Ordusunun süvari birliklərində xidmət etdikdən sonra Türkiyəyə keçmiş və İstiqlal Savaşındakı xidmətlərinə görə qırmızı lentli İstiqlal Medalı ilə təltif edilmişdir.
– Polkovnik Yusif bəy Həzərli (Yusif Həzərli): Anadoludakı Milli Mübarizə hərəkatına qoşularaq cəbhədə fəal şəkildə döyüşmüş və Türk Ordusunda polkovnik rütbəsinə qədər yüksəlmiş azərbaycanlı hərbi şəxsiyyətlərdəndir.
– Topçu Polkovnik Aslan Berkan: Qərb Cəbhəsində, xüsusilə Sakarya bölgəsində topçu birliklərinə komandanlıq etmiş və düşmən mövqelərinin zərərsizləşdirilməsində mühüm rol oynamış azərbaycanlı zabitlərdən biridir.
– Mehmet Kazah (Məmməd Kazah): İstiqlal Savaşında azərbaycanlı könüllü və zabitlərdən təşkil olunmuş süvari birliklərinin tərkibində cəbhədə döyüşmüşdür.
– Polkovnik Mehmet Akpolat (Məmməd Ağpolad): 5-ci Qafqaz Diviziyasının tərkibində Şərq Cəbhəsindən Sakarya Meydan Müharibəsinə, oradan da İzmirin azad edilməsinə qədər uzanan şərəfli döyüş yolu keçmiş, önə çıxan azərbaycanlı qəhrəmanlardan biridir.
Yuxarıda qeyd olunan adlarla yanaşı, minlərlə azərbaycanlı zabit, gizir və əsgər İstiqlal Savaşında döyüşərək şəhid və qazi olmuşdur. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin. 🤲🇦🇿🇹🇷
🇦🇿🇹🇷 Bu adlar Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının yalnız sözlərdən ibarət olmadığını; zərurət yarandıqda eyni səngərlərdə, eyni cəbhələrdə və eyni amal uğrunda çiyin-çiyinə verilən mübarizə ilə tarixə yazıldığını göstərir.
Azərbaycanlı zabit və əsgərlərin Anadolunun İstiqlal Mübarizəsinə verdiyi dəstək iki qardaş xalqın “BİR MİLLƏT, İKİ DÖVLƏT, TƏK ORDU, TƏK YUMRUQ” anlayışının tarixi əsaslarını təşkil edən ən güclü nümunələrdən biridir.
Sakaryada tökülən qan Bakıdan Anadoluyadək uzanan qardaşlığın tarixi möhürüdür.
Bir millət, iki dövlət — Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığı.
E.o.polkovnik Akif QASIMOV
Türk DEGS Qafqaz Təhlükəsizlik üzrə eksperti
30.08.2026 İstanbul
