SONRA BİLƏCƏKSƏN QƏDRİMİ MƏNİM…
Həsrətin yetişdi budaqlarlarımda
Əydi, bu əyilməz qəddimi mənim…
Bilmədin, min cəfa çəkdim yolunda,
Sonra biləcəksən qədrimi mənim…
Sonra biləcəksən, sən məndən sonra…
Sonra biləcəksən nə çəkmişəm mən.
Şaxtalar düşəndə anlayacaqsan,
Gülmüşsən, tökülən ləçəkmişəm mən…
Ürəyim ağrıyır, sən ki təksən ki,
Dərilib soluxan bir çiçəksən ki…
Sonra biləcəksən, biləcəksən ki,
Mən səni hamıdan çox istəmişəm…
Sonra biləcəksən qədrimi mənim…
Tənha qalacaqsan günün birində,
Xətrinə dəyəcək, hər söz dəyəcək…
Nəfəsin donacaq dodaqlarında,
Səni od-ocaq da isitməyəcək…
Onda biləcəksən qədrimi mənim…
Müəllif: Sakit İlkin
Şeirin Bədii Təhlili:
Sakit İlkinin “Sonra biləcəksən qədrimi mənim…” şeiri klassik itki, peşmançılıq və gecikmiş etiraf mövzusunda yazılmış, duyğusal yükü olduqca ağır olan lirik bir nümunədir.
Cavabsız qalan sevgi, fədakarlıq və ayrılıqdan sonra yaranan tənhalıqdır.
İnsan əlində olanın, yəni sevginin, sadiqliyin dəyərini vaxtında bilməlidir. Gecikmiş peşmançılıq itirilən hissləri geri qaytarmır.
Şeir olduqca sadə, axıcı və xalq dilinə yaxın bir üslubda yazılıb. Müəllif mürəkkəb tərkiblərdən qaçaraq birbaşa oxucunun qəlbinə toxunmağı hədəfləyib.
Əsər daxili bir monoloq formrasındadır. Lirik qəhrəman qarşı tərəfə gələcəkdə yaşayacağı mənəvi boşluğu və peşmançılığı xatırladır. “Sonra biləcəksən” ifadəsi şeirdə leytmotiv, yəni əsas təkrarlanan xətt rolunu oynayır.
Şeirdə hisslərin təsir gücünü artırmaq üçün orijinal bədii vasitələrdən istifadə olunub:
Həsrətin budaqlarda yetişməsi və qəddi əyməsi insanın çəkdiyi daxili əzabı vizuallaşdırır.
“Tökülən ləçək” obrazı lirik qəhrəmanın incimiş ruhunu ifadə edir.
Qarşı tərəf dərilib soluxan bir çiçəyə bənzədilir. Bu da onun gələcəkdəki çarəsizliyini göstərir.
İsti hiss (“Mən səni çox istəmişəm”) ilə gələcək soyuqluq (“Şaxtalar düşəndə”, “Nəfəsin donacaq”) arasında güclü bir təzad yaradılıb.
Şeirdə incikliklə bərabər qəribə bir şəfqət də var. Müəllif həm qarşı tərəfi gələcək tənhalıqla (“Səni od-ocaq da isitməyəcək”) cəzalandırır, həm də “Ürəyim ağrıyır, sən ki təksən ki” deməklə ona qarşı olan sevgisini gizlədə bilmir. Bu da əsəri sadə bir gileydən çıxarıb dərin psixoloji dramatizmə qaldırır.
Sizə cansağlığı və yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
✍ Sevil Azadqızı
