Ədəbi mühitlə aşıq yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətində həm bir-birini tamamlayan, həm də müəyyən məqamlarda fərqlənən iki əsas yaradıcılıq sahəsidir. Onların qarşılıqlı əlaqəsi tarixi, sosial və estetik müstəvilərdə özünü göstərir.
1. Qarşılıqlı əlaqələr
a) Ədəbi mühitin aşıq yaradıcılığına təsiri
Ədəbi mühit — yazılı ədəbiyyat, poeziya, publisistika və intellektual fikrin cəmləşdiyi sahə kimi — aşıq yaradıcılığına mövzu və ideya baxımından təsir göstərir. Xüsusilə XX əsrdən etibarən aşıqların şeirlərində:
daha geniş yer almağa başlayıb.
Məsələn, klassik aşıq ənənəsinin davamçıları olan Aşıq Ələsgər kimi sənətkarların yaradıcılığı sonrakı ədəbi mühitdə həm mövzu, həm də üslub baxımından bir qaynaq rolunu oynayıb.
b) Aşıq yaradıcılığının ədəbi mühitə təsiri
Aşıq poeziyası isə ədəbi mühitə:
gətirib.
Bir çox yazıçı və şairlər aşıq şeirinin ritmindən və obrazlılığından bəhrələniblər. Bu baxımdan aşıq yaradıcılığı ədəbi dilin “xalq qaynaqlı” inkişafında mühüm rol oynayıb.
2. Fərqli cəhətlər
a) Yaradılış forması
b) İfa və təqdimat
c) Funksional məqsəd
d) Dil və üslub
Ədəbi mühit və aşıq yaradıcılığı bir-birindən ayrı deyil, əksinə, qarşılıqlı təsir içində inkişaf edən iki paralel mədəni sistemdir. Ədəbi mühit aşıq sənətinə ideya və mövzu genişliyi qazandırır, aşıq yaradıcılığı isə ədəbi mühitə xalq ruhu və canlı dil enerjisigətirir.
