Cəmiyyətin ədalət hissi uzun müddət səssiz qala bilər, lakin tamamilə yox ola bilməz. Vaxt keçdikcə yığılan suallar, görünməyən narazılıqlar və izahını gözləyən qərarlar bir nöqtədə yenidən dəyərləndirməni qaçılmaz edir.
Xüsusilə də söhbət ictimai vəsaitlərin bölüşdürülməsindən gedəndə bu həssaslıq daha qabarıq şəkildə özünü göstərir.
Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası tərəfindən müəyyən kateqoriyaya daxil olan şəxslərə verilən ömürlük aylıq müavinətlərin dayandırılması cəmiyyət üçün gecikmiş, lakin düzgün addım kimi qiymətləndirilə bilər. Uzun illər ərzində “Həmkarlar ittifaqında xidmətlərinə görə” döş nişanı ilə təltif olunan şəxslərə əlavə olaraq aylıq 172 manat məbləğində ömürlük müavinətin ayrılması artıq dövrün reallıqları ilə uzlaşmayan bir praktikaya çevrilmişdi.
Bu cür ödənişlərin xüsusilə yüksək vəzifələrdə çalışmış, maddi baxımdan təmin olunmuş şəxslərə də şamil edilməsi sosial ədalət prinsipləri ilə ziddiyyət yaradırdı. Müavinət alanlar arasında uzun illər müxtəlif rəhbər vəzifələr tutmuş şəxslərin olması ictimai narazılığı artıran əsas amillərdən biri kimi qeyd olunurdu. Bununla belə, bu yanaşmanın heç bir halda fərdi şəxslərə qarşı yönəlmiş qərəz kimi qiymətləndirilməməsi vacibdir.
Məhz bu baxımdan müavinətlərin dayandırılması qərarı sosial ədalətin gücləndirilməsi istiqamətində atılmış mühüm addımdır. İctimai vəsaitlərin daha həssas və həqiqətən ehtiyacı olan qruplara yönəldilməsi daha məntiqli və ədalətli yanaşma hesab olunur. Mövcud iqtisadi şəraitdə resursların səmərəli və məqsədyönlü bölüşdürülməsi əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.
Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, Sahib Məmmədovun rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə həyata keçirilən islahatlar köklü dəyişikliklərə yol açır. Uzun illər ərzində formalaşmış və ədalət prinsipləri ilə uzlaşmayan yanaşmaların aradan qaldırılması, sosial ödənişlərin daha şəffaf və əsaslandırılmış mexanizmlər üzərində qurulması bu prosesin əsas mahiyyətini təşkil edir.
Digər tərəfdən, bu məsələ köhnə yanaşmaların yenidən nəzərdən keçirilməsi zərurətini də ortaya qoyur. Vaxtilə müəyyən xidmətlərə görə verilən imtiyazların uzun müddət avtomatik şəkildə davam etdirilməsi müasir idarəetmə prinsiplərinə uyğun hesab olunmur. Hər bir sosial ödəniş konkret ehtiyac və əsaslandırma üzərində qurulmalı, formal və simvolik xarakter daşımamalıdır.
Nəticə etibarilə, müavinətlərin dayandırılması qərarı təkcə maliyyə baxımından deyil, həm də ictimai ədalət və sağlam idarəçilik prinsipləri baxımından əsaslandırılmış addım kimi qiymətləndirilməlidir. Bu qərar göstərir ki, artıq müəyyən imtiyazların yenidən nəzərdən keçirilməsi və illərlə hökm sürən ədalətsiz prinsiplərin aradan qaldırılması istiqamətində real və məqsədyönlü addımlar atılır. Eyni zamanda vurğulamaq lazımdır ki, bu yanaşma konkret şəxslərə qarşı deyil, ümumi sistemin daha ədalətli qurulmasına xidmət edir.
Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü,
“Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.
