İlqar Fəhmini bir cümlə ilə təqdim etmək çətindir. Şair desən, dramaturgiyası kənarda qalır, yazıçı desən, kino və teatr fəaliyyəti görünmür. Ssenarist desən, klassik ədəbiyyata bağlılığı haqqında çox şey deməmiş olarsan. Onun yaradıcılıq yolu məhz bu sərhədlərin arasında formalaşıb: şeirdən nəsrə, nəsrdən səhnəyə, səhnədən ekrana.
İlqar Fəhmi ədəbi fəaliyyətə şeirlə başlayıb. Sonrakı illərdə onun yaradıcılıq dairəsi genişlənib və müxtəlif janrları əhatə edib. Şeirlər, hekayələr, povestlər, romanlar, pyeslər, ssenarilər, publisistik yazılar… Bu siyahının uzunluğu qədər maraqlı olan isə həmin sahələrin bir-birindən tam ayrılmamasıdır.
Fəhminin yaradıcılığında klassik Azərbaycan
ədəbiyyatının xüsusi çəkisi var. Əruz və qəzəl onun üçün yalnız keçmişdən qalan poetik formalar deyil. O, klassik poetik düşüncəni müasir həyatın içərisinə gətirməyə, ənənəvi formaları yeni məzmunla sınamağa çalışır.
Onun yaradıcılığında maraqlı olan məqamlardan biri də janrların bir-birinə təsiridir. Şeirdəki poetik yanaşma nəsrdə süjetə, dramaturgiyada konfliktə, ssenaridə isə görüntüyə çevrilir. Bu səbəbdən İlqar Fəhminin mətnlərində səhnə və kino təfəkkürünün izlərini görmək mümkündür.
Dramaturgiya onun yaradıcılığında ayrıca yer tutur. “Son reportaj”, “Zümrüd parıltısı”, “Mənəm, mən”, “İsgəndərə yeni namə”, “Balaca kişilər” və başqa pyesləri müxtəlif teatr kollektivlərinin müraciət etdiyi əsərlər sırasındadır.
Kino isə onun yaradıcılığında başqa bir qapı açır. “Ölüm növbəsi”, “Aktrisa”, “Dərvişin qeydləri”, “Axırıncı dayanacaq”, “Gecə qonağı”, “Bakı gecələri”, “Qayıdış” və digər ekran işləri onun kinodramaturq kimi fəaliyyətinin müxtəlif istiqamətlərini göstərir.
İlqar Fəhmi haqqında maraqlı olan məqamlardan biri də onun yaradıcılığa münasibətidir. O, fəaliyyətini klassik ədəbiyyat, nəsr, teatr, kino və televiziya kimi müxtəlif sahələrin qovşağında qurur. Bu sahələrin hər birində qazandığı təcrübə onun digər janrlardakı fəaliyyətinə də təsir edir.
Bu çoxşaxəlilik onun yaradıcılıq portretini bir istiqamətlə məhdudlaşdırmağa imkan vermir. Şair İlqar Fəhmi, yazıçı İlqar Fəhmi, dramaturq və kinodramaturq İlqar Fəhmi — bütün bu adlar eyni yaradıcılıq xəttinin müxtəlif tərəfləridir.
Bəlkə də onun fərqli cəhətlərindən biri klassik ədəbiyyatla müasir həyat arasında qurduğu əlaqədir. Bir tərəfdə qəzəl və əruzun imkanları, digər tərəfdə kino, televiziya və teatrın bugünkü dili dayanır. İlqar Fəhmi isə bu iki dünyanın arasında öz ifadə formasını axtarır.
Onun haqqında yazarkən yalnız əsərlərinin siyahısını təqdim etmək kifayət deyil. Əsas məsələ müxtəlif sənət sahələri arasında qurduğu keçidləri görməkdir. Klassik irsin yaddaşı ilə müasir həyatın ritmi onun yaradıcılığında yanaşı görünür.
Tural Balabəyli, Şair, AYB üzvü,
Prezident təqaüdçüsü
