Salam Sarvan – 60

Onun yaradıcılığını çoxdan izləyirəm. Şeirlərini oxuyanda bəzən “Nəsimi” filmində Əmir Teymurla Mövlana Əlinin söhbəti yadıma düşür. Nəsiminin şeirlərinin qüdrətini göstərmək üçün Mövlana deyir ki, onun şeirləri ilahidəndir.

Mən də Salam Sarvanın bəzi misralarını oxuyanda sözün adi söz olmaqdan çıxıb başqa bir gücə çevrildiyini düşünürəm. Sanki misra yazılmır, yaşanır; söz deyilmir, adamın içindən keçir.
Salam ədəbiyyata Salamla gəldi. Sonra Salam Sarvan oldu. Amma bu adın ədəbiyyatda qalması üçün onun özü haqqında çox danışmağa ehtiyac qalmadı — yazdıqları danışdı. Həm də elə danışdı ki, illər keçdikcə həmin sözlərin səsi azalmadı, əksinə, daha aydın eşidildi.
Sarvan ədəbiyyatda öz adını nəinki doğrultdu, hətta onu əbədiləşdirdi desək, yanılmarıq. Ədəbiyyat nədirsə, poetik düşüncə nədirsə, sözün qüdrəti nədirsə, Salam da odur, Sarvan da odur.
Onun sakitliyi adamı aldada bilər. Özü sakitdir, səssizdir, çox vaxt iddiasız görünür. Amma qələmindən çıxan misralar heç də sakit deyil. O misraların içində həyat var, ölüm var, zaman var, insanın özünə və dünyaya qarşı bitib-tükənməyən sualları var. Bəzən bir misra ilə adamın yaddaşına girir, bəzən iki sətirlə illərlə unutmadığın bir duyğunu yenidən oyadır.
Mən onu bu misraları ilə sevmişdim:
“Bir kəsilən qoluma bax,
Gör, saat neçədi”.
İki sətir. Amma içində bir ömürlük ağrı.
Burada qol yalnız kəsilən qol deyil, zamanın kəsilən yeridir, insanın itirdiyi bir parçadır. “Saat neçədi?” sualı isə sadəcə zamanı soruşmur. Sanki həyatın hansı yerində olduğumuzu, nə qədər gecikdiyimizi, nəyin bitdiyini soruşur.
Sonra bu misralar:
“Dünya yeyir bizi, bişdik, bişmədik,
Gedirik bir taxta qaşıq içində”.
Salam Sarvanın poetik dünyasını anlatmaq üçün bəzən bir neçə belə misra kifayətdir. O, ən adi sözün içindən qeyri-adi bir məna çıxara bilir. “Taxta qaşıq” birdən-birə dünyanın, ölümün, insan taleyinin, faniliyin simvoluna çevrilir.
Bu, artıq sadəcə şeir deyil. Bu, poetik düşüncədir.
Salam Sarvan Azərbaycan poeziyasında heç kimə bənzəmədi. Daha doğrusu, bənzəməyə çalışmadı. Ədəbiyyatda öz yolunu seçdi və o yolda öz səsi ilə getdi. Onun şeirlərini oxuyanda filankəsin təsirini, kiminsə kölgəsini axtarmağa ehtiyac qalmır. Çünki Salam Sarvanın misrasını tanımaq olur. Bu, hər şairə nəsib olmayan xüsusiyyətdir.
Əslində, şairin ədəbiyyatda qazandığı ən böyük uğur da budur. Onun adını görmədən şeirini tanımaq.
Salamın şeirlərində bu tanışlıq var.
O, öz tüstüsünə alışdı, öz oduna yandı və oxucularını da o oda yaxınlaşdırdı. Bəzən isitdi, bəzən yandırdı, bəzən də insanı öz içindəki bir ağrının qarşısında tək qoydu.
Müasir Azərbaycan poeziyasını yaradanlardan biri elə Salam Sarvandır. Bu fikri onun 60 yaşında demək sadəcə yubiley təbriki deyil. Bu, onun ədəbiyyatdakı yerinə verilən qiymətdir.
Hətta bundan sonra bircə sətir də yazmasa belə, indiyə qədər yazdıqları onun poetik düşüncəsinin təkrarsız ifadəsi kimi ədəbiyyatda qalmağa yetər. Amma əlbəttə, mən istəyirəm ki, yazsın. Hələ çox yazsın. Çünki onun sözünə ehtiyacımız var.
Salam Sarvanın bir başqa özəlliyi də budur ki, o, şairliyini özünü nümayiş etdirməklə sübut etmədi. Onun yerinə şeirləri danışdı. O, ədəbiyyatda özünü təsdiqləməyə çalışmadı, zaman onun yerinə bu işi gördü.
Eyni bölgədənik. Həmyaşıdıq.
Amma qəribədir, bu qədər yaxınlığımıza baxmayaraq, indiyə qədər görüşməmişik.
Bəzən düşünürəm ki, bəlkə də bəzi adamlarla görüşmək lazım deyil. Onları sözündən tanımaq kifayətdir.
Mən Salam Sarvanı sözündən tanımışam.
Onu özümə, sözümə, ruhuma yaxın bilmişəm. Onun bəzi misralarında öz duyğularımı, bəzi sükutlarında öz sükutumu tapmışam. Bəlkə də şairi oxucuya yaxın edən ən böyük səbəb də budur. Şair özünü yazır, oxucu isə oxuduğunda özünü tapır.
Salam Sarvan mənim üçün belə şairlərdəndir.
O, Azərbaycan poeziyasında öz yolunun Sarvanı oldu. Öz səhifəsini açdı. Heç kimə bənzəmədi və eyni ilə heç kim də ona bənzəyə bilmədi.
Çünki onun sözü onun özündən gəlirdi.
Onun ağrısı öz ağrısı idi.
Onun sükutu öz sükutu idi.
Onun poeziyası isə öz ruhunun səsi idi.
Bu gün həmin ruhun 60 yaşı tamam olur.
Salam, Salam Sarvan.
Ruhumun, duyğularımın adamı.
Səni 60 illik yubileyin münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm.
Sözün həmişə var olsun. Qələmin susmasın. Ruhun yorulmasın.
Və sən özün kimi qal — sakit, səssiz, iddiasız…
Amma bir misranla adamın içində illərlə davam edən bir səsə çevriləcək qədər güclü ol həmişə.
60 yaşın mübarək, Salam Sarvan!

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü,

“Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.