Azərbaycanın xarici siyasətində uzaq coğrafiyalarda yerləşən dövlətlərlə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıqların qurulması və mövcud diplomatik münasibətlərin konkret əməkdaşlıq istiqamətləri ilə zənginləşdirilməsi mühüm yer tutur. Cənub-Şərqi Asiyanın dövlətlərindən biri olan Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə münasibətlər də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Otuz ildən artıq müddətdə formalaşan Azərbaycan–Laos əlaqələri bu gün yeni əməkdaşlıq imkanlarının müəyyənləşdirilməsi mərhələsinə qədəm qoyur. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkənin gələcək tərəfdaşlıq prioritetlərini aydın şəkildə ortaya qoymaqla yanaşı, siyasi dialoqun iqtisadi, humanitar və digər sahələrdə praktiki nəticələrlə möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş ortaq iradəni də nümayiş etdirir. Səfər zamanı əldə olunan razılaşmalar və qəbul edilmiş Birgə Bəyanat Azərbaycan–Laos münasibətlərinin yeni istiqamətlər üzrə inkişafı üçün mühüm zəmin yaradır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 13 oktyabr tarixində Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasındakı münasibətlərin mövcud vəziyyətini, gələcək inkişaf perspektivlərini və əməkdaşlığın prioritet istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında diplomatik əlaqələrin inkişaf dinamikasına xüsusi diqqət yetirilməsi Azərbaycan xarici siyasətinin ardıcıl və çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirir. Laos Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri isə iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsi baxımından mühüm hadisədir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, tərəflər arasında əvvəlki görüşlər və formalaşmış siyasi dialoq bugünkü əməkdaşlığın inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradıb. Rəsmi səfər çərçivəsində həm təkbətək, həm də geniş tərkibdə keçirilən görüşlər zamanı mühüm məsələlərin müzakirə edilməsi, konkret addımların müəyyənləşdirilməsi və Birgə Bəyanatın qəbul olunması qarşılıqlı münasibətlərin gələcək inkişafına dair siyasi iradənin ifadəsidir.
İkitərəfli münasibətlərin inkişafında parlamentlərarası əlaqələr də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Laos parlamentlərində dostluq qruplarının yaradılması dövlətlər arasında siyasi dialoqun yalnız hökumətlər səviyyəsində deyil, qanunvericilik orqanları arasında da inkişaf etdiyini göstərir. Parlamentlərarası əməkdaşlıq ölkələrin qanunvericilik təcrübəsinin öyrənilməsi, beynəlxalq parlament təşkilatlarında qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsi və ikitərəfli əlaqələrin institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.
Bununla yanaşı, hər iki ölkənin hakim partiyaları arasında əməkdaşlığın mövcudluğu da siyasi münasibətlərin davamlılığına töhfə verir. Bir neçə il əvvəl müvafiq Anlaşma Memorandumunun imzalanması siyasi dialoqun müxtəlif səviyyələrdə inkişafına zəmin yaradıb. Bu cür əlaqələr dövlətlər arasında qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsinə, siyasi münasibətlərin daha sistemli xarakter almasına və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir. Beləliklə, Azərbaycan–Laos münasibətlərinin siyasi və parlamentlərarası istiqamətləri əməkdaşlığın digər sahələrdə genişləndirilməsi üçün mühüm baza rolunu oynayır.
İki ölkə arasında siyasi münasibətlərin uğurlu inkişafı iqtisadi əməkdaşlığın da eyni dinamika ilə genişləndirilməsini zəruri edir. Dövlət başçısı qeyd edib ki, hazırkı ticarət dövriyyəsi nə ölkələrin real imkanlarını, nə də onların əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətini əks etdirir.
İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün nəzərdə tutulan əsas addımlardan biri Bakıda Azərbaycan–Laos biznes-forumunun keçirilməsidir. Belə platformalar hər iki ölkənin sahibkarları arasında əlaqələrin qurulmasına, qarşılıqlı maraq doğuran layihələrin təqdim edilməsinə və investisiya imkanlarının müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır.
Azərbaycanın xarici ölkələrə investisiya qoyuluşlarının ildən-ilə genişlənməsi də bu kontekstdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının bəyanatında vurğulandığı kimi, Azərbaycanın investisiya siyasətində həm maliyyə imkanlarının, həm də sərmayələrin coğrafiyasının genişləndirilməsi mühüm yer tutur. Xarici ölkələrə yatırılan investisiyalar yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına, məşğulluğun artırılmasına və iqtisadi inkişafın dəstəklənməsinə imkan verir. Azərbaycanın bu sahədə malik olduğu təcrübə Laosla iqtisadi münasibətlərin inkişafında da faydalı ola bilər.
İkitərəfli əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindən biri də təhsil sahəsidir. Azərbaycan ilə Laos arasında təhsil əlaqələrinin inkişafı tarixi təcrübəyə əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbə Azərbaycanda təhsil alıb. Bu fakt iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin keçmişdə də mövcud olduğunu və təhsil sahəsində əməkdaşlıq üçün müəyyən ənənənin formalaşdığını göstərir.
Dövlət başçısının həmin ənənənin bərpa olunması ilə bağlı irəli sürdüyü təklif xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması üçün təqaüd mexanizminin təklif edilməsi gələcək əməkdaşlığın konkret istiqamətlərindən biridir.
Azərbaycan ilə Laos arasında müzakirə olunan məsələlər sırasında mina problemi də xüsusi yer tutur. Bu problem hər iki ölkənin üzləşdiyi humanitar təhlükələrin oxşar xüsusiyyətlərini ortaya qoyur. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd etdiyi kimi, Laosda müharibədən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, insanlar bu gün də minalardan əziyyət çəkir, həyatlarını və sağlamlıqlarını itirirlər. Azərbaycan da Ermənistanın işğalı nəticəsində ərazilərində basdırılmış minaların yaratdığı ciddi təhlükələrlə üzləşib.
Mina təhlükəsi ilə mübarizə sahəsində Azərbaycan və Laos arasında təcrübə mübadiləsinin aparılması mühüm praktiki əhəmiyyətə malik ola bilər.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin inkişafında nəqliyyat və logistika sahəsi də geniş əməkdaşlıq imkanları yaradır. Müasir dövrdə beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, yükdaşımaların həcminin artırılması və müxtəlif regionlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi iqtisadi münasibətlərin əsas amillərindən birinə çevrilib. Bu baxımdan Azərbaycanın malik olduğu nəqliyyat-logistika imkanları ilə Laosun həyata keçirdiyi dəmir yolu bağlantısı layihələri arasında gələcək əməkdaşlıq perspektivləri mövcuddur.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu bağlantısı layihələrinin həyata keçirildiyini və bu layihələr başa çatdıqdan sonra ölkənin Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutuna birbaşa bağlana biləcəyini qeyd edib. Azərbaycanın ərazisində əsas nəqliyyat-logistika layihələrinin artıq reallaşdırıldığını vurğulayan dövlət başçısı hazırda yeni yük mənbələrinin müəyyənləşdirilməsi, yüklərin səfərbər olunması və daşımaların həcminin artırılması istiqamətində işlərin aparıldığını bildirib.
Bununla yanaşı, energetika, mədənçilik və kənd təsərrüfatı sahələrində əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə edilməsi münasibətlərin çoxşaxəli inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu sahələr hər iki ölkənin iqtisadi potensialından qarşılıqlı fayda əsasında istifadə edilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında vurğulandığı kimi, bu imkanların real nəticələr verməsi üçün konkret addımların atılması vacibdir. Başqa sözlə, əməkdaşlığın uğuru yalnız mövcud potensialın müəyyənləşdirilməsindən deyil, həm də həmin potensialın praktik layihələr vasitəsilə reallaşdırılmasından asılıdır.
Laos Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin tarixində xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bildirildiyi kimi, Laos Prezidentinin əvvəllər, ötən əsrin 1980-ci illərində Azərbaycanda olmasına baxmayaraq, bu səfər Laos dövlət başçısının ölkəmizə ilk rəsmi səfəridir. Səfərin əhəmiyyəti həm də onunla bağlıdır ki, Prezident Thonqlun Sisulit oktyabrın 15-də nəzərdə tutulan Zirvə görüşündə iştirak edəcək. Bu məqam ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə yanaşı, daha geniş regional və beynəlxalq dialoq müstəvisində əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından da diqqətəlayiqdir.
Beləliklə, Azərbaycan ilə Laos arasında münasibətlərin inkişafı yalnız iki dövlət arasında diplomatik əlaqələrin möhkəmləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər iqtisadi tərəfdaşlığın genişləndirilməsi, humanitar əlaqələrin inkişafı, ortaq problemlərin həlli və beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından da mühüm perspektivlərə malikdir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında ifadə olunan mövqe göstərir ki, Azərbaycan dost ölkələrlə münasibətlərin inkişafına, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və mövcud imkanların konkret nəticələrə çevrilməsinə xüsusi önəm verir. Laos Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri və əldə olunmuş razılaşmalar da bu istiqamətdə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər.
Hümbət Hüseynov,
Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının sədri, Avropa Şurasında Yerli və Regional Hakimiyyətlər Konqresində Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü
