15 İyun Azərbaycan xalqının müasir tarixində adi bir təqvim günü deyil. Bu tarix xalqımızın dövlətçilik yaddaşında dönüş nöqtəsi, müstəqilliyin qorunması naminə atılmış həlledici addım, milli birliyin və siyasi iradənin rəmzi kimi yaşayır. 15 İyun, Milli Qurtuluş Günü, Azərbaycan dövlətinin ağır sınaqlardan keçərək sabitliyə, inkişafa və gələcəyə doğru yol aldığı tarixi mərhələnin başlanğıcıdır.
1991-ci ildə Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra xalqımız böyük ümidlərlə yeni dövrə qədəm qoydu. Lakin müstəqilliyin ilk illəri həm də son dərəcə çətin, mürəkkəb və ağrılı hadisələrlə yadda qaldı. Ölkədə siyasi qarşıdurmalar, hakimiyyət böhranı, iqtisadi tənəzzül, ayrı-ayrı bölgələrdə separatçılıq meyilləri və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlətçiliyimizi ciddi təhlükə qarşısında qoymuşdu. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında da qeyd olunduğu kimi, həmin dövrdə ölkə real vətəndaş qarşıdurması və müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı.
Belə bir taleyüklü zamanda xalqın ümid yeri dövlətçilik təcrübəsinə, siyasi uzaqgörənliyə və milli iradəyə malik lider idi. Azərbaycan xalqı həmin çətin günlərdə Heydər Əliyevə üz tutdu. Xalqın təkidli tələbi ilə Bakıya qayıdan Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz həmin gün sonralar Azərbaycan tarixinə Milli Qurtuluş Günü kimi daxil oldu. Prezidentin rəsmi məlumatında da vurğulanır ki, Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Ali Sovetin sədri, həmin il oktyabrın 3-də isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir.
15 İyunun mahiyyəti yalnız bir şəxsin hakimiyyətə qayıdışı ilə məhdudlaşmır. Bu tarix, hər şeydən əvvəl, dövlətin dağılmaq təhlükəsindən xilas edilməsi, xalqın parçalanma qorxusundan qurtulması, ölkədə siyasi sabitliyin bərpası və müstəqilliyin qorunması deməkdir. O gün Azərbaycan üçün seçim günü idi: ya xaosun dərinləşməsi, ya da dövlətçilik yoluna qayıdış. Xalq öz seçimini etdi və bu seçim tarixin gedişini dəyişdi.
Heydər Əliyevin 1993-cü il iyunun 15-də Milli Məclisdə etdiyi çıxış onun məsuliyyət hissini, dövlətə bağlılığını və ölkənin ağır vəziyyətini necə dərindən dərk etdiyini göstərirdi. O, həmin çıxışında Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunmasını, möhkəmləndirilməsini və inkişaf etdirilməsini əsas vəzifələrdən biri hesab etdiyini bildirmişdi. Bu fikir o dövrün siyasi şüarı deyildi, gələcək dövlət quruculuğunun əsas xətti idi.
Milli Qurtuluş Gününün dəyəri ondadır ki, bu tarix xalqımıza müstəqilliyin təkcə elan olunmaqla bitmədiyini göstərdi. Müstəqilliyi qazanmaq böyük tarixi nailiyyətdir, lakin onu qorumaq, yaşatmaq, möhkəmləndirmək daha böyük məsuliyyətdir. 1993-cü ilin ağır günləri sübut etdi ki, dövlətçilik zəif olanda azadlıq da təhlükəyə düşür. Güclü dövlət olmadan təhlükəsizlik, sabitlik, inkişaf və gələcək haqqında danışmaq mümkün deyil.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycanda ilk növbədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası əsas hədəfə çevrildi. Qarşıdurmaların aradan qaldırılması, qanunçuluğun möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının formalaşdırılması, ordu quruculuğunun gücləndirilməsi və iqtisadi dirçəliş üçün əsasların yaradılması həmin dövrün ən mühüm vəzifələri idi. Prezidentin rəsmi saytında göstərilir ki, atəşkəsə nail olunması, ictimai-siyasi sabitliyin bərqərar edilməsi, demokratik sistemin və liberal iqtisadiyyatın formalaşdırılması, milli ordu quruculuğu və yeni neft strategiyası Heydər Əliyev siyasətinin prioritet istiqamətlərindən olmuşdur.
Bu baxımdan 15 İyun təkcə keçmişin xatirəsi deyil, həm də müasir Azərbaycanın dövlətçilik fəlsəfəsinin başlanğıc nöqtələrindən biridir. Qurtuluş anlayışı burada yalnız təhlükədən çıxmaq mənası daşımır. Qurtuluş həm də özünə qayıdışdır, milli birliyə qayıdışdır, dövlət düşüncəsinə qayıdışdır. Xalq bir daha anladı ki, Azərbaycan adlı dövlət hər bir vətəndaşın taleyi, namusu və gələcəyidir.
Hər bir xalqın tarixində elə günlər olur ki, həmin günlər sadəcə qeyd edilmir, həm də düşünülür. 15 İyun belə günlərdəndir. Bu gün bizi keçmişə baxmağa, baş verənlərdən nəticə çıxarmağa və dövlətçiliyin qiymətini daha dərindən anlamağa çağırır. Çünki tarix yalnız xatırlamaq üçün deyil, həm də dərs almaq üçündür. 1993-cü ilin hadisələri göstərdi ki, daxili birlik olmadıqda, siyasi sabitlik pozulduqda, dövlət institutları zəiflədikdə ölkənin müstəqilliyi ciddi təhlükə altına düşür.
Milli Qurtuluş Günü həm də vətənpərvərlik anlayışını daha məsuliyyətli şəkildə dərk etməyə imkan verir. Vətənpərvərlik yalnız bayrağı sevmək, Vətən haqqında gözəl sözlər söyləmək deyil. Vətənpərvərlik dövlətə sahib çıxmaqdır. Qanuna hörmət etmək, milli maraqları qorumaq, birliyi pozan çağırışlardan uzaq dayanmaq, ölkənin inkişafı üçün çalışmaq da vətənpərvərliyin ayrılmaz hissəsidir. Əsl vətəndaşlıq mövqeyi məhz çətin günlərdə, dövlətin taleyi sınaq qarşısında qalanda üzə çıxır.
15 İyun hadisələri bir daha sübut etdi ki, xalqın xilası onun birliyindədir. Azərbaycan xalqı həmin dövrdə parçalanma deyil, birləşmə yolunu seçdi. Qarşıdurma deyil, dövlətçilik yolunu seçdi. Ümidsizlik deyil, gələcəyə inam yolunu seçdi. Bu seçim sonrakı illərdə ölkənin siyasi, iqtisadi və hərbi baxımdan güclənməsi üçün mühüm zəmin yaratdı.
Bugünkü Azərbaycan həmin tarixi yolun davamıdır. Müstəqil dövlətimizin möhkəmlənməsi, ordumuzun güclənməsi, beynəlxalq aləmdə ölkəmizin nüfuzunun artması, iqtisadi və sosial sahələrdə əldə olunan nailiyyətlər 1993-cü ildə əsası qoyulan sabitlik və dövlətçilik kursunun nəticələri kimi qiymətləndirilir. 15 İyun bu mənada yalnız dünənin deyil, bu günün və sabahın da bayramıdır.
Bu gün Milli Qurtuluş Gününü qeyd edərkən biz həm də o həqiqəti dərk edirik ki, dövlətçilik davamlı məsuliyyətdir. Hər nəsil bu məsuliyyəti öz dövrünün tələblərinə uyğun şəkildə daşımalıdır. Bir nəsil müstəqilliyi bərpa edir, başqa nəsil onu qoruyur, növbəti nəsil isə daha güclü, daha inkişaf etmiş və daha qüdrətli dövlət qurmaq üçün çalışır. Azərbaycanın bugünkü gəncliyi də 15 İyunun mənasını bilməli, bu tarixin arxasında duran ağrılı, amma şərəfli yolu düzgün anlamalıdır.
Gənclər üçün Milli Qurtuluş Günü sadəcə dərsliklərdə oxunan tarix olmamalıdır. Bu gün onlara dövlətin nə qədər qiymətli olduğunu, sabitliyin hansı çətinliklər bahasına əldə edildiyini, müstəqilliyin qorunmasının hər bir vətəndaşın borcu olduğunu xatırlatmalıdır. Çünki güclü Azərbaycan yalnız güclü ordu, güclü iqtisadiyyat və güclü diplomatiya ilə deyil, həm də vətənini sevən, tarixini bilən, dövlətinə bağlı olan gənclərlə var olur.
15 İyun həm də milli yaddaş günüdür. Bu yaddaş bizə deyir ki, tarix qarşısında arxayınlaşmaq olmaz. Dövlətin müstəqilliyi, xalqın təhlükəsizliyi və ölkənin gələcəyi daim qorunmalı, möhkəmləndirilməli və inkişaf etdirilməlidir. Bu gün Azərbaycan xalqı Milli Qurtuluş Gününü qürurla qeyd edirsə, bunun arxasında böyük siyasi iradə, xalqın birliyi və dövlətçilik naminə göstərilən fədakarlıq dayanır.
Milli Məclisin qərarı ilə 15 İyun 1997-ci ildən etibarən rəsmi bayram kimi qeyd olunur. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində də Azərbaycan xalqının Milli Qurtuluş Günü iyunun 15-i olaraq göstərilir və bu gün iş günü hesab edilmir. Bu, dövlət səviyyəsində həmin tarixi hadisəyə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir.
Bu gün biz 15 İyunu qeyd edərkən bir daha anlayırıq ki, qurtuluş yalnız keçmişdə baş vermiş hadisə deyil. Qurtuluş milli iradənin, dövlətə sədaqətin, birliyin və gələcəyə inamın adıdır. Bu gün Azərbaycan xalqı öz tarixinə qürurla baxır, keçdiyi çətin yoldan güc alır və daha böyük hədəflərə doğru inamla addımlayır.
15 İyun Milli Qurtuluş Günü xalqımızın yaddaşında dövlətçiliyin xilas günü kimi əbədi yaşayacaq. Bu tarix bizə birliyi qorumağı, müstəqilliyə sahib çıxmağı, Vətəni yalnız sözlə deyil, əməl ilə sevməyi öyrədir. Azərbaycan dövləti var olduqca, üçrəngli bayrağımız ucalarda dalğalandıqca, 15 İyunun mənası da xalqımızın qəlbində yaşayacaq.
Milli Qurtuluş Günümüz mübarək olsun. Azərbaycan dövləti daim güclü, xalqımız daim birlik içində, bayrağımız daim ucalarda olsun.
Gülnarə Allahverdiyeva
ADPU-nun nəzdində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecinin müəllimi.
