Səni sevmək günahmış ,
Suç üstdə yaxalandım …
Bir dəlil-sübut kimi
Alındı eşqim , andım …
İllər uzunu çəkdi
Araşdırma ,təhqiqat .
Ən ağır cəza kəsdi
Mənə bu zalım həyat
Qəmin boynumda zəncir ,
Mənə məhbəsdir komam .
Eh,o gündən ömürlük
Yaşamağa məhkumam.
Bəzən elə şeirlər olur ki, az sözlə insan ömrünün ən ağır, ən ağrılı qatlarını belə ifadə edə bilir. Xatirə Rəhimbylinin “Səni sevmək günahmış…” misrası ilə başlayan bu şeiri də məhz belə nümunələrdəndir. Bu əsər qısa bir mətn çərçivəsində bütöv bir həyatın faciəsini, taleyin sərt hökmünü və insanın daxili iztirabını özündə cəmləyən poetik manifestdir.
Şeirin ilk bəndində sevgi “günah” kimi təqdim olunur və lirik qəhrəman “suç üstdə yaxalanmış” bir məhkumdur. Burada sevgi adi hiss olmaqdan çıxaraq ittiham predmetinə çevrilir. “Dəlil-sübut kimi alınan eşq və and” ifadəsi isə hisslərin belə hüquqi terminlərlə ölçülməsi təsəvvürünü yaradır ki, bu da şeirin ümumi dramatizmini daha da gücləndirir. Bu bənd oxucuda, xüsusilə repressiya dövründə sorğusuz-sualsız hökmə məruz qalan insanların taleyini xatırladan assosiasiyalar doğurur.
İkinci bənddə zaman amili ön plana keçir: “İllər uzunu çəkdi araşdırma, təhqiqat”. Burada həyatın özü sanki bir istintaq orqanına çevrilir. Ən sarsıdıcı məqam isə “ən ağır cəza”nın verilməsi ilə bağlıdır. Bu cəza konkret bir hökm deyil – bu, insanın yaşamağa məhkum edilməsidir. Şairin təqdim etdiyi bu fikir olduqca orijinal və düşündürücüdür: bəzən həyatın özü ən ağır cəza ola bilir.
Son bənddə isə şeirin emosional yükü daha da dərinləşir. “Qəmin boynumda zəncir” misrası insanın dərdinin onu necə əsarətdə saxladığını obrazlı şəkildə ifadə edir. “Mənə məhbəsdir komam” fikri isə çoxqatlı məna daşıyır. Bu ifadəni təkcə fiziki məkan kimi deyil, həm də insanın daxil olduğu mənəvi “məkan” – ürəyi kimi anlamaq mümkündür. Əgər boynumuzda qəm zənciri varsa, deməli, həmin “koma”dan – yəni öz iç dünyamızdan çıxmaq mümkün deyil. İnsan öz hisslərinin, xatirələrinin və taleyinin içində ömürlük yaşamağa məhkum olur.
Bu şeirin əsas gücü onun yığcamlığında və sözlərə yüklənən ağır məna qatındadır. Az misra ilə dərin kədər, taleyin sərt üzü və insanın çıxılmazlığı ustalıqla ifadə olunmuşdur. Eyni zamanda, şeirdəki kövrəklik və səmimiyyət oxucunun duyğularına birbaşa təsir edir.
Nəticə etibarilə, bu şeir yalnız bir sevgi hekayəsi deyil. Bu, yaşanmadan bitən ömürlərin, dar çərçivəyə salınmış talelərin və insanın öz daxilində daşıdığı ağır yükün poetik ifadəsidir. Şair burada həyatın verdiyi ən ağır hökmü – yaşamaq məhkumiyyətini – dərin bədii güclə təqdim etməyi bacarmışdır.
Aygün Kərimova
Filoloq
